June 1, 2018 admin

Chế độ ăn giảm cân có thật sự tốt cho trái tim của bạn?

Béo phì là một vấn đề sức khỏe nổi cộm ở Singapore. Theo Khảo sát Sức khỏe Quốc gia, tỷ lệ béo phì tăng từ 6,9% năm 2004 lên 10,8% năm 2010. Tương tự , tỷ lệ bệnh tiểu đường đã tăng từ 8,2% năm 2004 lên 11,3% năm 2010. Béo phì là tác nhân chính yếu gây ra bệnh tim mạch, tiểu đường loại 2 và hội chứng chuyển hóa.

Vì vậy, chế độ dinh dưỡng giảm cân để chống béo phì đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn của cộng đồng.

Hầu hết các chế độ giảm cân này khuyến khích mọi người giảm hấp thụ calo và tăng tiêu thụ thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật thay vì từ động vật.

Hiện nay, chế độ giảm cân theo kiểu low carb nhận được sự quan tâm ngày càng lớn từ mọi người. Trong quá khứ, phương pháp để giảm cân thông thường là cắt giảm chất béo trong chế độ ăn uống, thích hợp cho những ai muốn giảm lượng mỡ thừa.

Chế độ low carb và chế độ giảm chất béo

Vào đầu những năm 2000, với sự quan tâm đến chế độ low carb mà mở đầu là chế độ dinh dưỡng của Bác sĩ Atkin, nhiều nghiên cứu lâm sàng đối chứng ngẫu nhiên (được xem là tiêu chuẩn vàng của nghiên cứu) được thực hiện để so sánh liệu cân nặng và các nguy cơ bệnh tim mạch có thể giảm không nếu như áp dụng chế độ ăn uống low carb mà vẫn tiêu thụ nhiều chất béo và protein.

Hai nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Y học New England danh tiếng vào năm 2003 để so sánh giữa chế độ ăn ít carbohydrate mà giàu protein hoặc chất béo và chế độ ăn ít chất béo ở bệnh nhân béo phì. Cả hai nghiên cứu đều chỉ ra rằng sau 6 tháng, các bệnh nhân có chế độ ăn low carb đã giảm nhiều cân nặng hơn so với bệnh nhân có chế độ ăn ít chất béo, khoảng giảm là 5-6 kg so với 2-3 kg. Chế độ low carb làm giảm nồng độ triglycerid trong máu (28% so với 1,4%) và tăng mức cholesterol hữu ích (18% so với 3,1%) nhiều hơn chế độ giảm chất béo. Cả hai chế độ dinh dưỡng đều giúp hạ huyết áp tâm trương khoảng 6 mmHg và giảm khả năng bị tiểu đường bằng cách tăng chỉ số nhạy cảm của insulin.

Tính thuyết phục của chế độ giảm cân kiểu low carb càng được tăng cường hơn nữa khi vào năm 2007, một nghiên cứu so sánh chế độ ăn của Atkin, chế độ Zone, chế độ Ornish và chế độ ăn LEARN được công bố trên một tạp chí uy tín khác – Journal of American Medical Association (Tạp chí của Hiệp hội Y tế Hoa Kỳ). Trong nghiên cứu đó, chế độ low carb của bác sĩ Atkin’s giúp giảm nhiều cân nặng hơn so với các chế độ ăn còn lại (mức 4,7 kg so với 2 kg trong một năm). Một lần nữa, nghiên cứu đã khẳng định rằng chế độ low carb giúp tăng cholesterol tốt và giảm nồng độ triglyceride nhiều hơn so các chế độ ăn khác. Ngoài ra, huyết áp tâm thu cũng được hạ thấp nhiều hơn nhờ vào chế độ ăn giảm carbohydrate.

Những tác dụng lâu dài của chế độ low carb

Vấn đề chính trong tất cả các nghiên cứu ở trên là tỷ lệ bỏ giữa chừng của bệnh nhân là rất cao, chủ yếu ở khoảng 20% – 40%, do đó việc tuân thủ chế độ ăn uống lâu dài là một bài toán lớn. Từng có hy vọng cho rằng với việc giảm các yếu tố gây bệnh tim như mức cholesterol và huyết áp, thì chế độ dinh dưỡng này sẽ mang lại lợi ích lâu dài tương ứng như giảm bệnh tim mạch và tử vong. Tuy nhiên, nhiều người vẫn quan ngại rằng sự gia tăng hấp thụ chất béo và lượng protein có thể gây nguy hại cho tim.

Thực tế cho thấy, các nghiên cứu đã được thực hiện trong nhiều nhóm nhân khẩu ở các quốc gia khác nhau, và chế độ ăn uống không được phân bổ một cách ngẫu nhiên mà có sự quan sát và dựa trên bảng câu hỏi về thực phẩm. Một nhà nghiên cứu Nhật Bản đã phân tích tất cả các nghiên cứu về chế độ ăn low carb và các chế độ ăn khác. Nhà nghiên cứu này nhận thấy rằng có sự gia tăng về tỷ lệ tử vong trong mọi nguyên nhân khi áp dụng chế độ ăn low carb trong vòng 10 năm tiếp theo. Năm 2012, B.S. Lagiou xuất bản một nghiên cứu dài 15,7 năm theo dõi chế độ ăn uống của 43.396 người Thụy Điển và nhận thấy rằng một chế độ ăn giảm 920 gram carbohydrate và tăng 5 gram protein làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành lên 5%. Những dữ liệu này gây ngạc nhiên trong giới y khoa bởi nhiều người kỳ vọng rằng một chế độ dinh dưỡng giảm carbohydrat sẽ đồng thời giảm các bệnh về tim mạch và tử vong do bệnh tim mạch.

Câu trả lời có thể nằm trong một nghiên cứu của Bác sĩ Fung xuất bản năm 2010 trong Annals of Internal Medicine – Công bố Thường niên về Nội khoa. Bác sĩ Fung đã xem xét hai nhóm nghiên cứu: Nghiên cứu Y tế Ngành Điều dưỡng và Nghiên cứu của các chuyên gia Y tế, với sự tham gia của 120.000 cá nhân được theo dõi trong hơn 20 năm. Bác sĩ Fung nhận thấy rằng chế độ ăn low carb sử dụng protein động vật làm tăng tỷ lệ tử vong lên 31%, trong đó tỷ lệ tử vong do bệnh tim mạch tăng 14% ở nam giới và tỷ lệ tử vong do ung thư tăng 32%. Tuy nhiên, với chế độ low carb bằng protein thực vật thì bác sĩ không tìm thấy mối liên hệ giữa chế độ ăn low carb và khả năng tăng tỷ lệ tử vong, thay vào đó các ca tử vong do mọi nguyên nhân giảm 20% và số ca tử vong do bệnh tim giảm 23%.

Cách chọn chọn thực phẩm có lợi trong chế độ low carb

Mỗi nguyên liệu riêng lẻ trong chế độ ăn uống này sẽ được xem xét kỹ lưỡng. Trong chế độ ăn low carb, năng lượng carbohydrate sẽ giảm 30%, phần calo còn lại đến từ chất béo có lợi và protein. Loại và chất lượng của nguồn protein đóng một vai trò quan trọng. Chẳng hạn, thịt có màu đỏ đã được chứng minh là làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim. Ngược lại, cá và thịt từ gia cầm là nguồn protein có lợi hơn. Chúng ta cũng có thể sử dụng protein thực vật như đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành. Kết quả này được chứng minh thực tế trong một nghiên cứu của Nhật Bản trên tạp chí Circulation năm 2007. Nghiên cứu đã được tiến hành trên 40.462 người Nhật và cho thấy rằng phụ nữ dùng sản phẩm từ đậu nành từ 5 lần trở lên trong một tuần có nguy cơ đột quỵ thấp hơn 36%, nguy cơ bị đau tim giảm 45% và nguy cơ tử vong do bệnh tim giảm 69% so những ai chỉ dùng từ 2 lần trở xuống trong một tuần. Giảm tiêu thụ thịt đỏ hoặc thịt có nhiều mỡ nhưng tăng tiêu thị nhiều rau lá (hoặc các loại rau có tinh bột) sẽ giúp tim mạch của chúng ta khỏe hơn và hoàn chỉnh bữa ăn hơn.

Chúng tôi cũng khuyến khích ăn nhiều hơn các carbohydrate phức tạp ở dạng chất xơ trong trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu. Tiêu thụ nhiều chất xơ giúp làm giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường. Việc tiêu thụ nhiều ngũ cốc hơn (2,5 phần ăn mỗi ngày so với không tiêu thụ) sẽ làm giảm 21% nguy cơ mắc bệnh tim mạch và 17% nguy cơ đột quỵ. Đây là kết quả được tìm thấy trong một nghiên cứu phân tích 7 nhóm đối tượng lớn.

Chế độ ăn uống thực phẩm thực vật lành mạnh và không lành mạnh

Chế độ ăn dựa trên thực phẩm thực vật là một thuật ngữ bao gồm tất cả các loại rau, trái cây và các sản phẩm không có nguồn gốc động vật. Hầu hết mọi người sẽ xem chế độ ăn chay là lành mạnh mặc dù thực tế không phải vậy.

Một nghiên cứu mới đây được công bố trên tạp chí Journal of American College of Cardiology 2017 đã báo cáo rằng một chế độ ăn uống nghiêm ngặt các thực phẩm thực vật (bao gồm ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau, quả hạch, dầu thực vật và trà)có quan hệ mật thiết với nguy cơ giảm bệnh tim mạch giảm tới 25%. Chế độ ăn uống lành mạnh từ thực vật giàu chất xơ, chất chống oxy hóa, chất béo không bão hòa và hàm lượng vi chất dinh dưỡng sẽ giúp giảm cân, kiểm soát đường huyết, điều tiết insulin, cải thiện huyết áp cũng như tăng cường hệ tuần hoàn.

Ngược lại, nếu áp dụng chế độ ăn uống thực phẩm thực vật không lành mạnh như uống nước ép trái cây, ngũ cốc tinh chế, khoai tây & các sản phẩm từ khoai tây, thức uống có đường, kẹo và món tráng miệng…sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim lên tới 32%. Chế độ ăn thực phẩm thực vật không lành mạnh cũng làm tăng chỉ số đường huyết, tăng lượng đường dư thừa, giảm chất xơ, giảm chất béo không bão hòa, giảm vi chất dinh dưỡng và chất chống oxy hóa…dẫn đến nguy cơ mắc bệnh tim cao hơn.

Mặc dù nghiên cứu này có thể không loại trừ được tất cả các yếu tố môi trường và lối sống gây ra nguy cơ mắc bệnh tim, song đó là bẳng chứng cho thấy một chế độ ăn uống cân bằng chú trọng vào thực phẩm thực vật có lợi sẽ hỗ trợ hệ tuần hoàn tốt hơn.

Chúng ta cần làm gì?

Chế độ ăn low carb có thể là một giải pháp ngắn hạn tốt để giảm cân ở những người béo phì, nhưng về lâu dài chế độ này có thể sẽ không an toàn. Trong giai đoạn duy trì sức khỏe, bệnh nhân được khuyến khích áp dụng chế độ ăn uống kiểu Địa Trung Hải, được chứng minh là có hiệu quả trong việc ngăn ngừa bệnh tim mạch. Trong một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Y học New England năm 2013, bao gồm 7.447 người có nguy cơ cao được theo dõi trong 4,8 năm, chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải giúp giảm 30% nguy cơ đột quỵ, đau tim và tử vong do bệnh tim so với chế độ ăn uống thông thường. Tỷ lệ không tuân thủ chế độ ăn Địa Trung Hải đạt mức thấp, ít hơn 5% và giữ vững mức này trong dài hạn. Với một chế độ ăn uống thích hợp có nguồn gốc thực vật, chúng ta hoàn toàn có thể ngăn chặn dịch bệnh béo phì đang nhấn chìm Singapore và thế giới.

Bác sĩ Kenneth Ng, Chuyên gia tư vấn tim mạch

Bác sĩ Lee Yee Hong, Chuyên gia Tư vấn Dinh dưỡng, Bệnh viện , Mount Elizabeth Novena

Các định nghĩa:

Chế độ ăn ít chất béo – Chế độ ăn có tỷ lệ chất béo giảm, thường ít hơn 30% tổng lượng calo.

Chế độ ăn ít carbohydrate (chế độ low carb) – Chế độ ăn có carbohydrate thấp, thường ít hơn 30% tổng lượng calo hoặc ít hơn 130g carbohydrate / ngày.

Rau có tinh bột – Rau có hàm lượng carbohydrate cao hơn, có thể lên tới 15g carbohydrate mỗi khẩu phần. Chúng chủ yếu là rễ, củ hoặc hạt của cây, ví dụ: khoai tây, khoai lang, ngô, bí ngô, v.v.

Rau không có tinh bột – Rau có hàm lượng tinh bột tối thiểu (ít hơn 5g carbohydrate trên 100g), thường có nhiều chất xơ và ít calo. Ví dụ: cải bắp, cải xoăn, rau diếp, chye sim, bông cải xanh, súp lơ và nhiều thứ khác

Các loại ngũ cốc – Ngũ cốc nguyên hạt hoặc các sản phẩm ngũ cốc phải chứa tất cả các thành phần thiết yếu và chất dinh dưỡng tự nhiên của hạt, nghĩa là 100% hạt nhân ban đầu, bao gồm tất cả cám, mầm và nội nhũ.

Chế độ ăn Địa Trung Hải – chế độ ăn Địa Trung Hải khuyến khích sử dụng dầu ôliu như một nguồn chất béo lành mạnh để thay thế các chất béo bão hòa khác, ăn nhiều trái cây, rau quả bao gồm rau xanh lá (hoặc rau không tinh bột), ngũ cốc, bánh mì, quả hạch và đậu. để kiểm duyệt lượng cá và các loại gia cầm khác, các sản phẩm từ sữa và rượu vang đỏ, và lượng nhỏ thịt đỏ, trứng (0 đến không quá 4 lần / tuần) và đồ ngọt.